Το μεγαλύτερο κόστος σε μια επιχείρηση συχνά δεν προέρχεται από μια λάθος απόφαση, αλλά από εκείνη που μένει σε αναμονή.
Η λάθος απόφαση μπορεί να διορθωθεί. Η αναβληθείσα, όμως, μένει εκεί. Και δουλεύει στο παρασκήνιο.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις κουβαλούν αποφάσεις που δεν έχουν παρθεί ακόμη.
Δεν είναι απαραίτητα καταγεγραμμένες, ούτε αποτελούν καθημερινό θέμα συζήτησης. Παρ’ όλα αυτά, όλοι μέσα στον οργανισμό γνωρίζουν την ύπαρξή τους.
Και όσο μένουν σε αυτή τη ζώνη, επηρεάζουν περισσότερα απ’ όσα φαίνεται.
Το «θα το δούμε…» δεν καθυστερεί απλώς μια απόφαση. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η ομάδα θα πάρει την επόμενη.
Αυτές οι αποφάσεις επηρεάζουν έντονα την ενέργεια της ομάδας. Οι άνθρωποι συνεχίζουν να δουλεύουν, όμως κρατούν ένα μικρό φρένο μέσα τους. Δεν επενδύουν ολόκληρη τη σκέψη τους, γιατί δεν είναι σίγουρο τι θα παραμείνει σταθερό τον επόμενο μήνα.
Ορισμένα θέματα επιστρέφουν ξανά και ξανά. Συζητιούνται, μετακινούνται λίγο πιο μπροστά στον χρόνο και παραμένουν ανοιχτά. Κάθε αναβολή μοιάζει μικρή. Συσσωρεύεται όμως. Χωρίς να το καταλάβεις, γίνεται μόνιμο βάρος.
Όσο περισσότερες επιλογές μένουν σε αυτή τη ζώνη, τόσο πιο συχνά η ομάδα λειτουργεί με επιφύλαξη. Δεν υπάρχει καθαρή βάση για να πατήσει κανείς και να πει “αυτό ισχύει”. Υπάρχει μόνο προσαρμογή στις πιθανότητες.
Με τον καιρό, η πίεση αρχίζει να προέρχεται από τα ανοιχτά μέτωπα που δεν έχουν κλείσει, ακόμη κι αν κανείς δεν τα ονομάζει ως πρόβλημα.
Η απόφαση που παραμένει σε αναμονή
Μια απόφαση που μετακινείται στον χρόνο δεν παύει να υπάρχει. Παραμένει παρούσα, ακόμη κι όταν δεν συζητιέται. Οι άνθρωποι δουλεύουν γύρω της, γνωρίζοντας ότι μπορεί να αλλάξει.
Συνοδεύεται συχνά από την αίσθηση ότι χρειάζεται λίγο ακόμη χρόνο. Στην πράξη όμως αφήνει το πλαίσιο ανοιχτό. Η κατεύθυνση υπάρχει, αλλά δεν έχει κλείσει αρκετά ώστε να στηριχθεί κανείς πάνω της χωρίς επιφυλάξεις.
Όταν αυτό επαναλαμβάνεται, γίνεται κανονικότητα. Η ίδια εκκρεμότητα μετατίθεται, η θέση δεν οριστικοποιείται και ένα μέρος της προσοχής παραμένει δεσμευμένο σε κάτι που θα έπρεπε να έχει κλείσει.
Η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί. Αυτό που αλλάζει είναι η ποιότητα της δέσμευσης. Λίγοι κινούνται με την αίσθηση ότι το έδαφος κάτω από τα πόδια τους δεν θα μετακινηθεί ξανά.
Το κόστος που δεν φαίνεται
Οι αποφάσεις που παραμένουν ανοιχτές καταλαμβάνουν χώρο, ακόμη κι όταν δεν συζητιούνται. Ένα μέρος της σκέψης επιστρέφει διαρκώς σε αυτές, σαν εκκρεμότητα που ζητά επιβεβαίωση. Η προσοχή διασπάται σε μικρές εσωτερικές διορθώσεις, σε ερωτήματα για το αν αυτό που γίνεται σήμερα θα ισχύει και αύριο.
Με τον χρόνο, η επίδραση δεν αποτυπώνεται σε περισσότερες ώρες δουλειάς, αλλά σε λιγότερη καθαρότητα. Οι άνθρωποι κινούνται με επιφυλακτικότητα και κρατούν περιθώριο στις τοποθετήσεις τους. Όταν το πλαίσιο δεν έχει οριστεί πλήρως, η δέσμευση περιορίζεται αυθόρμητα.
Η εμπιστοσύνη αρχίζει να επηρεάζεται. Οι άνθρωποι αρχίζουν να κρατούν απόσταση από ό,τι αποφασίζεται. Όταν αρκετές επιλογές μένουν ανοιχτές, η συνέπεια δυσκολεύεται να αποκτήσει βάθος.
Όταν αυτή η λογική περάσει στη στρατηγική, το κόστος δεν φαίνεται άμεσα, αλλά αργότερα, όταν η αγορά έχει ήδη κινηθεί.
Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στη Yahoo τη δεκαετία του 2000. Η εταιρεία είχε την κίνηση, την επισκεψιμότητα και τα δεδομένα για να καθορίσει την επόμενη φάση του διαδικτύου. Αυτό που δεν έκλεισε ποτέ με σαφήνεια ήταν η στρατηγική της ταυτότητα. Θα λειτουργούσε ως τεχνολογική πλατφόρμα; Ως media εταιρεία; Ως διαφημιστικό οικοσύστημα;
Η απόφαση μετακινούνταν. Οι κατευθύνσεις άλλαζαν. Το 2008 απέρριψε πρόταση εξαγοράς ύψους περίπου 44 δισ. δολαρίων. Λιγότερο από δέκα χρόνια μετά, πουλήθηκε για περίπου 4,5 δισ. Η πτώση δεν προήλθε από έλλειψη δραστηριότητας, αλλά από αδυναμία οριστικής στρατηγικής τοποθέτησης.
Όταν αλλάζει ο τρόπος σκέψης
Όσο μια βασική απόφαση παραμένει ανοιχτή, ο οργανισμός δεν προσαρμόζει μόνο τη στάση του απέναντι σε εκείνη. Σταδιακά, αρχίζει να επηρεάζεται ο τρόπος με τον οποίο εξετάζονται και οι επόμενες επιλογές.
Η ομάδα αρχίζει να σκέφτεται διαφορετικά. Πριν ακόμη συζητηθεί αν η επόμενη κίνηση είναι στρατηγικά σωστή, προκύπτει ένα δεύτερο ερώτημα: πόσο εύκολο θα είναι να την αλλάξουμε, αν χρειαστεί;
Αυτό το ερώτημα χωρίς να τεθεί από κάποιο μέλος της ομάδας, ενσωματώνεται άτυπα στη συζήτηση. Οι προτάσεις διατυπώνονται με μεγαλύτερη προσοχή. Οι κατευθύνσεις συνοδεύονται από εναλλακτικές εκδοχές. Οι αποφάσεις αφήνουν χώρο για αναθεώρηση από την αρχή.
Με τον καιρό, αυτή η στάση ενσωματώνεται μες τον οργανισμό. Γίνεται πιο σημαντικό να υπάρχει δυνατότητα αλλαγής, παρά να υπάρχει καθαρή κατεύθυνση. Οι οριστικές αποφάσεις αποφεύγονται, επειδή δεν έχει ξεκαθαρίσει πλήρως το βασικό πλαίσιο.
Η εκκρεμότητα παύει να είναι απλώς ένα μεμονωμένο ζήτημα και αρχίζει να διαμορφώνει την ίδια την κουλτούρα. Η επιφύλαξη μετατρέπεται σε βασικό κριτήριο αξιολόγησης και η αναβολή λειτουργεί ως μηχανισμός διαχείρισης της ευθύνης.
Έτσι, χωρίς να έχει υπάρξει κάποια επίσημη αλλαγή στάσης, μεταβάλλεται το κριτήριο με το οποίο αξιολογούνται οι επιλογές. Και όταν μεταβάλλεται το κριτήριο, μεταβάλλεται και η πορεία.
Γιατί οι αποφάσεις μένουν ανοιχτές
Τα δεδομένα συνήθως υπάρχουν. Αυτό που λείπει είναι η τελική τοποθέτηση.
Κάθε επιλογή αποκλείει άλλες και οδηγεί σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, μαζί με την ευθύνη που τη συνοδεύει. Όταν αυτή η κατεύθυνση επηρεάζει ανθρώπους, σχέσεις ή ισορροπίες που έχουν χτιστεί με προσπάθεια, το βάρος γίνεται πιο αισθητό και η επιλογή χρειάζεται περισσότερη εσωτερική αντοχή.
Η αναβολή, αντίθετα, διατηρεί τις δυνατότητες διαθέσιμες. Δεν απαιτεί άμεση τοποθέτηση και δεν αναγκάζει κανέναν να πάρει θέση που μπορεί να δημιουργήσει τριβή. Προσφέρει μια προσωρινή αίσθηση ασφάλειας, επειδή τίποτα δεν κλείνει οριστικά.
Η συνέπεια εμφανίζεται σταδιακά, όταν ο οργανισμός αρχίζει να οργανώνει τη λειτουργία του γύρω από αυτό που παραμένει αδιευκρίνιστο. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να περιμένουν πριν δεσμευτούν και να αφήνουν χώρο για πιθανή αλλαγή. Με τον χρόνο, η καθυστέρηση μοιάζει πιο οικεία από την τελική επιλογή.
Σταδιακά, η αναμονή παύει να είναι απλή καθυστέρηση και αρχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός που μεταθέτει τη στιγμή της ευθύνης.
Όταν κάτι κλείνει
Μια απόφαση που έχει κλείσει δημιουργεί αμέσως διαφορετικό περιβάλλον. Οι άνθρωποι γνωρίζουν τι ισχύει και μπορούν να κινηθούν χωρίς να κρατούν επιφυλάξεις για πιθανή αλλαγή.
Όταν ένα θέμα κλείνει, η σκέψη παύει να επιστρέφει σε αυτό. Δεν χρειάζεται να κρατηθεί περιθώριο. Οι άνθρωποι ξέρουν τι ισχύει και κινούνται με βάση αυτό, ακόμη κι αν γνωρίζουν ότι κάποτε μπορεί να επανεξεταστεί. Η σαφήνεια επιτρέπει στους ανθρώπους να ξέρουν πού πατούν και πάνω σε τι στηρίζεται η δουλειά τους, ακόμη κι αν κάποια στιγμή χρειαστεί αναθεώρηση.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η προσοχή συγκεντρώνεται στη δουλειά που πρέπει να γίνει, όχι στην πιθανότητα αλλαγής. Οι συζητήσεις αποκτούν βάθος, επειδή δεν αιωρούνται γύρω από εναλλακτικά σενάρια. Η δέσμευση γίνεται πιο φυσική.
Το κλείσιμο δεν εξαφανίζει το ρίσκο. Κάθε κατεύθυνση εξακολουθεί να έχει κόστος. Αυτό που μεταβάλλεται είναι ο ρυθμός. Η επιχείρηση σταματά να λειτουργεί γύρω από εκκρεμότητες και αρχίζει να λειτουργεί γύρω από επιλογές.
Αυτό ακριβώς έκανε η Netflix. Το 2007 ήταν ακόμη εταιρεία ενοικίασης DVD μέσω ταχυδρομείου. Η μετάβαση στο streaming δεν ήταν αυτονόητη και δεν ήταν χωρίς ρίσκο. Όταν όμως η κατεύθυνση έκλεισε, έκλεισε καθαρά.
Μέσα σε μια δεκαετία, οι συνδρομητές αυξήθηκαν από περίπου 7 εκατομμύρια σε πάνω από 200 εκατομμύρια παγκοσμίως. Η εταιρεία δεν λειτουργούσε πλέον γύρω από εναλλακτικά σενάρια, αλλά γύρω από μια δεσμευμένη επιλογή. Η σαφήνεια επέτρεψε στον οργανισμό να κινηθεί χωρίς να κρατά περιθώριο επιστροφής.
Όταν οι αποφάσεις αντιμετωπίζονται ως σημεία αναφοράς και όχι ως προσωρινές υποθέσεις, η ενέργεια απελευθερώνεται χωρίς να χρειάζεται επιπλέον προσπάθεια. Η καθαρότητα δημιουργεί χώρο.
Ίσως τελικά το ερώτημα να μην αφορά το πόσα έχουμε να κάνουμε, αλλά τι έχουμε αφήσει ανοιχτό.
Ποιες αποφάσεις στην επιχείρησή σου βρίσκονται ακόμη σε αναμονή;
Ποια θέματα επιστρέφουν χωρίς να κλείνουν πραγματικά;
Τι αλλάζει αν ένα από αυτά αποκτήσει οριστική μορφή μέσα στις επόμενες εβδομάδες;
Αν αυτό σου είναι γνώριμο, θα με ενδιέφερε να ακούσω πώς το βιώνεις.